Rolnictwo to jedna z podstawowych gałęzi gospodarki wytwarzająca produkty żywnościowe w wyniku uprawy i hodowli roślin oraz chowu i hodowli zwierząt.
Gospodarka rolna innymi słowy to działalność produkcyjna, która w związku z zagospodarowaniem ziemi wytwarza produkty roślinnych i zwierzęcych dla zaspokojenia potrzeb żywnościowych ludności.
Rolnictwo można podzielić na rolnictwo ekstensywne, nazywane także drobnotowarowym lub tradycyjnym; oraz rolnictwo intensywne, nazywane też wysokotowarowym lub uprzemysłowionym.
Podział istnieje w zależności od cech rolnictwa, takich jak wysokość nakładów, ilość plonów, a także średniej powierzchni gospodarstw rolnych czy powierzchni obszaru rolniczego kraju.
Rolnictwo spełnia trzy podstawowe funkcje:
- funkcja ekonomiczna polegająca na wytwarzaniu żywności i produkowaniu surowców dla przemysłu (dzięki czemu ten dział gospodarki bierze udział w tworzeniu Produktu Krajowego Brutto,
- funkcja społeczna, dzięki zapewnianiu społeczeństwu miejsc pracy,
- funkcja przestrzenna polegająca na przekształcaniu krajobrazu naturalnego w rolniczy.
Rolnictwo jako dziedzina gospodarki odróżnia się zasadniczo od innych działów gospodarczych, ponieważ jest uzależniona od środowiska geograficznego.
Warunki środowiska warunkujące rozwój rolnictwa:
- ukształtowanie powierzchni - rolnictwu sprzyjają tereny równinne lub pagórkowate o łagodnych stokach. Najmniej korzystne są warunki panują w na terenach górzystych oraz w pasie pojezierzy.
- warunki klimatyczne - ważne są: ilość opadów oraz długość okresu wegetacyjnego.
- rodzaj gleby - od niego zależy w dużej mierze rodzaj uprawianych roślin i wielkość plonów.
Jednakże w procesie przystosowywania rolnictwa do środowiska dokonał się duży postęp. Dzięki temu zmniejszony został stopień uzależnienia od warunków naturalnych. Specyfika rolnictwa wynika także z jego odmienności i natury uwarunkowanej procesami biologicznymi.
Stąd rolnictwo jest także utożsamiane ze świadomą działalnością gospodarczą, ingerującą w życie biologiczne roślin i zwierząt.
Poza środowiskowymi czy geograficznymi warunkami występowania i rozwoju rolnictwa wyróżniamy także warunki pozaprzyrodnicze:
- struktura wielkości gospodarstw rolnych,
- forma własności gospodarstw - np. gospodarstwa indywidualne (ich właścicielami są pojedyncze osoby lub rodziny) czy gospodarstwa spółdzielcze,
- mechanizacja rolnictwa - ma duży wpływ na efektywność gospodarki rolnej.
Rozwój rolnictwa i jego postęp polegał przede wszystkim na maksymalnym przystosowaniu się do warunków naturalnych. Jednocześnie poziom oddziaływania na środowisko naturalne zmieniał się w zależności od wielu czynników, które były następstwami rozwoju historycznego (rozwoju cywilizacji).
Fazy rozwoju cywilizacji, a co za tym idzie wyraźnych przemian środowiska można zawrzeć w czterech przedziałach czasowych (wyznaczonych postępem technicznym i poziomem rozwoju społeczno-gospodarczego):
- 1. rewolucja neolityczna, czyli przejście od pierwotnych form do uprawy ziemi w systemie odłogowym i bardziej stałym osadnictwem,
- 2. stosowanie systemu uprawy trójpolowej (XIII – XIX w.),
- 3. intensyfikacja rolnictwa w wyniku upowszechnienia ciągłej uprawy roli (XIX w.),
- 4. wprowadzenie przemysłowych metod produkcji rolnej (II poł. XX w.).
Warto do powyższego dodać, że najistotniejszymi czynnikami warunkującymi zmiany w rolnictwie były: gęstość zaludnienia, umiejętności i wiedza o środowisku oraz sposoby organizacji działalności a także możliwości techniczne wyznaczone posiadanymi narzędziami pracy.
Gospodarka rolna innymi słowy to działalność produkcyjna, która w związku z zagospodarowaniem ziemi wytwarza produkty roślinnych i zwierzęcych dla zaspokojenia potrzeb żywnościowych ludności.
Rolnictwo można podzielić na rolnictwo ekstensywne, nazywane także drobnotowarowym lub tradycyjnym; oraz rolnictwo intensywne, nazywane też wysokotowarowym lub uprzemysłowionym.
Podział istnieje w zależności od cech rolnictwa, takich jak wysokość nakładów, ilość plonów, a także średniej powierzchni gospodarstw rolnych czy powierzchni obszaru rolniczego kraju.
Rolnictwo spełnia trzy podstawowe funkcje:
- funkcja ekonomiczna polegająca na wytwarzaniu żywności i produkowaniu surowców dla przemysłu (dzięki czemu ten dział gospodarki bierze udział w tworzeniu Produktu Krajowego Brutto,
- funkcja społeczna, dzięki zapewnianiu społeczeństwu miejsc pracy,
- funkcja przestrzenna polegająca na przekształcaniu krajobrazu naturalnego w rolniczy.
Rolnictwo jako dziedzina gospodarki odróżnia się zasadniczo od innych działów gospodarczych, ponieważ jest uzależniona od środowiska geograficznego.
Warunki środowiska warunkujące rozwój rolnictwa:
- ukształtowanie powierzchni - rolnictwu sprzyjają tereny równinne lub pagórkowate o łagodnych stokach. Najmniej korzystne są warunki panują w na terenach górzystych oraz w pasie pojezierzy.
- warunki klimatyczne - ważne są: ilość opadów oraz długość okresu wegetacyjnego.
- rodzaj gleby - od niego zależy w dużej mierze rodzaj uprawianych roślin i wielkość plonów.
Jednakże w procesie przystosowywania rolnictwa do środowiska dokonał się duży postęp. Dzięki temu zmniejszony został stopień uzależnienia od warunków naturalnych. Specyfika rolnictwa wynika także z jego odmienności i natury uwarunkowanej procesami biologicznymi.
Stąd rolnictwo jest także utożsamiane ze świadomą działalnością gospodarczą, ingerującą w życie biologiczne roślin i zwierząt.
Poza środowiskowymi czy geograficznymi warunkami występowania i rozwoju rolnictwa wyróżniamy także warunki pozaprzyrodnicze:
- struktura wielkości gospodarstw rolnych,
- forma własności gospodarstw - np. gospodarstwa indywidualne (ich właścicielami są pojedyncze osoby lub rodziny) czy gospodarstwa spółdzielcze,
- mechanizacja rolnictwa - ma duży wpływ na efektywność gospodarki rolnej.
Rozwój rolnictwa i jego postęp polegał przede wszystkim na maksymalnym przystosowaniu się do warunków naturalnych. Jednocześnie poziom oddziaływania na środowisko naturalne zmieniał się w zależności od wielu czynników, które były następstwami rozwoju historycznego (rozwoju cywilizacji).
Fazy rozwoju cywilizacji, a co za tym idzie wyraźnych przemian środowiska można zawrzeć w czterech przedziałach czasowych (wyznaczonych postępem technicznym i poziomem rozwoju społeczno-gospodarczego):
- 1. rewolucja neolityczna, czyli przejście od pierwotnych form do uprawy ziemi w systemie odłogowym i bardziej stałym osadnictwem,
- 2. stosowanie systemu uprawy trójpolowej (XIII – XIX w.),
- 3. intensyfikacja rolnictwa w wyniku upowszechnienia ciągłej uprawy roli (XIX w.),
- 4. wprowadzenie przemysłowych metod produkcji rolnej (II poł. XX w.).
Warto do powyższego dodać, że najistotniejszymi czynnikami warunkującymi zmiany w rolnictwie były: gęstość zaludnienia, umiejętności i wiedza o środowisku oraz sposoby organizacji działalności a także możliwości techniczne wyznaczone posiadanymi narzędziami pracy.